Długoterminowe skutki palenia tytoniu

Palenie tytoniu jest związane ze zwiększonym ryzykiem chorób nowotworowych, chorób układu oddechowego i układu krążenia.

Spośród chorób układu krążenia palenie tytoniu znacznie zwiększa częstość występowania:

  • miażdżycy
  • tętniaka aorty
  • choroby Buergera czyli zakrzepowo-zarostowego zapalenia naczyń, dotyczącego głównie naczyń kończyn dolnych, prowadzącego do niedokrwienia kończyn i martwicy
  • krwotoku mózgowego u osób z nadciśnieniem tętniczym

Palenie tytoniu wywołuje niekorzystne zmiany w profilu lipidowym osocza czyli w składzie tłuszczy znajdujących się we krwi. Obniża ono stężenie tzw. dobrego cholesterolu (HDL) i zwiększa stężenie frakcji szkodliwych (LDL). Palenie tytoniu powoduje również zwiększenie poziomu leukocytów, czyli białych krwinek, odpowiedzialnych za nasilenie reakcji zapalnych, a także za wzrost gotowości prozakrzepowej krwi, tzn. za łatwiejsze powstawanie zakrzepów i zatorów.

Dodatkowo substancje zawarte w dymie tytoniowym znacznie uszkadzają śródbłonek naczyń krwionośnych, czyli cieniutką warstwę ochronną wyścielającą wnętrze tętnic. Uszkodzenia te, razem z niekorzystnymi zmianami w składzie lipidów, wzrostem poziomu leukocytów oraz nasileniem procesów zakrzepowych, prowadzą do szybszego rozwoju miażdżycy tętnic.

Miażdżyca jest przewlekłą chorobą, która polega na nieprawidłowym odkładaniu się tłuszczy w ścianie tętnic, które ulegają przewlekłemu procesowi zapalnemu. To z kolei prowadzi do powstawania w naczyniach zwężeń utrudniających przepływ krwi, a w konsekwencji niedotlenienie narządów. Ponieważ miażdżyca jest chorobą tętnic, a te znajdują się w całym ciele, zmiany mogą więc dotyczyć wszystkich narządów:

  • Serce: miażdżyca tętnic wieńcowych czyli choroba niedokrwienna serca, prowadząca do zawału mięśnia sercowego oraz groźnych zaburzeń rytmu serca;
  • Mózg: miażdżyca tętnic szyjnych i tętnic mózgowych prowadząca do udaru mózgu, a rozwijając się powoli, do wystąpienia otępienia;
  • Przewód pokarmowy: miażdżyca tętnic brzusznych prowadzi do zaburzeń trawienia i wchłaniania składników odżywczych oraz wystąpienia tzw. chromania brzusznego, czyli dolegliwości bólowych w jamie brzusznej pojawiających się po każdym posiłku. Zmiany te prowadzą do niedożywienia, wyniszczenia i zaburzeń nerwicowych;
  • Kończyny: miażdżyca dotyczy częściej tętnic kończyn dolnych i prowadzi do ich niedokrwienia. Występuje tzw. chromanie przestankowe, czyli dolegliwości bólowe kończyn dolnych pojawiających się przy chodzeniu. Z czasem miażdżyca tętnic kończyn dolnych prowadzi do skracania dystansu chromania, nawet do kilku metrów, aż w końcu dolegliwości pojawiają się również w spoczynku. Dodatkowo, w związku z przewlekłym niedokrwieniem, może dojść do zaniku owłosienia kończyn dolnych, oraz do wystąpienia tzw. zmian troficznych, czyli przebarwień, niegojących się ran i owrzodzeń, martwicy i w konsekwencji amputacji kończyny.
  • Narządy płciowe: zaburzenia ukrwienia narządów płciowych prowadzące do zaburzeń wzwodu, impotencji, trudności z osiągnięciem orgazmu.

Zmiany w naczyniach tętniczych i w składzie krwi u osób palących prowadzą również do osłabienia ściany naczyń. Stają się one kruche i podatne na uszkodzenia, a konsekwencją tego zjawiska może być powstawanie tętniaków oraz łatwiejsze pękanie naczyń, co zwłaszcza u osób z nadciśnieniem tętniczym może prowadzić do pęknięcia tętniaka aorty czy krwawienia śródczaszkowego, które są stanami bezpośredniego zagrożenia życia.

Zwiększenie gotowości prozakrzepowej krwi u osób palących tytoń prowadzi do częstszego występowania u nich udarów mózgu oraz, zwłaszcza u kobiet stosujących hormonalne środki antykoncepcyjne, do zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych oraz zatorowości płucnej. Zatorowość płucna polega na powstawaniu w naczyniach krążenia płucnego zakrzepów i zatorów, które uniemożliwiają przedostawanie się wdychanego tlenu do krwi. Konsekwencją jest nieefektywny oddech i uogólnione niedotlenienie. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia.

Kilka faktów

  • Palenie tytoniu zwiększa o 25-40% ryzyko śmierci z powodu chorób układu krążenia, o 30-40% z powodu nowotworów złośliwych (rak), 70% z powodu chorób płuc.
  • 20% zgonów z powodu chorób układu krążenia spowodowanych jest paleniem.
  • Palacz papierosów jest 3-krotnie bardziej narażony na ryzyko wystąpienia nagłej śmierci sercowej niż osoba niepaląca.
  • Palenie tytoniu zwiększa 2-krotnie ryzyko wystąpienia choroby wieńcowej lub zawału serca.
  • Tętniak aorty występuje 8 razy częściej u osób palących niż niepalących.
  • Przeciętny palacz żyje 10 lat krócej niż osoba niepaląca.
  • Każdy papieros skraca życie o 11minut.
  • Najczęściej palaczami tytoniu są osoby w wieku średnim, z wykształceniem średnim lub zawodowym, zamieszkujące duże miasta.

Lek. Agata Sawina

ORGANIZATOR KAMPANII:
Zmiany w przepisach wdrażających unijną dyrektywę tytoniową

W połowie grudnia 2015 roku Ministerstwo Zdrowia wprowadziło zmiany do ustawy tytoniowej. Zmiany dotyczą wyrobów bezdymnych, któ...

Czytaj więcej
Będzie zakaz sprzedaży papierosów mentolowych

Dyrektywa tytoniowa wprowadza zakaz sprzedaży papierosów mentolowych od 2020 roku. Polska złożyła skargę na ten przepis do Trybu...

Czytaj więcej
Według Głównego Urządu Statystycznego palimy coraz mniej

Według danych GUS odsetek palących spadł w Polsce w ciągu ostatnich 5 lat o ponad 3 procent i w tej chwili wynosi około 26. proc...

Czytaj więcej
Wszelkie prawa zastrzeżone © 2014 Cardiovascular Center Foundation

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.

Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.